Hau husu ba ita: Ita rona tiha ona lalais kona-ba mudansa klimática? Ema barak koalia katak mundu ne'e iha mudansa, maibe sira la esplika tanba sa ida ne'e importante ba ita nia moris loron-loron. Agora, peskiza foun husi CDP (Carbon Disclosure Project) no organizasaun ambiental seluk hatudu katak situasaun ne'e krítiku liu fali ne'ebé ita hanoin. Tanba sa? Tanba transparénsia ambiental no dadus sientífiku mak xave ba ita nia futuru.
Iha fulan kotuk, CDP anunsia tiha investimentu transformativu ida atu aselerasaun transparénsia ambiental mundial. Sira fahe tiha organizasaun sai rua: CDP hanesan entidade komersiál (ho apoiu husi Permira) no CDP Foundation hanesan organizasaun non-profit ne'ebé foka ba siénsia. Ida ne'e signifika katak peskiza sientífika sei hetan fundus boot liu ba knaar ida: ajuda ita komprende saida mak realmente akontese ba ita nia planeta. Maibe, ema la koalia ba ita katak investimentu ne'e mos iha konsekuénsia boot ba ita nia investimentu no negósiu. Hanesan ita hare tiha iha artigu seluk, mudansa teknolojia no lei barak maka iha potensia atu muda ita nia mundu.
Maibe, la'ós hotu-hotu koalia kona-ba ida ne'e ho maneira klaru. Ema barak hanoin katak mudansa klimática hanesan problema ida ne'ebé distante, maibe realidade ne'e la hanesan. Dadus foun hatudu katak temperatura global sa'e tiha 1.2 grau Celsius kompara ho tempu pré-industriál. Ne'e signifika katak ita haree tiha mudansa boot iha padraun klima, hanesan enchente, sekeira, no tempestade ne'ebé forte liu. Ema espesialista sira koalia katak ita tenke prepara.
Tanba Sa Transparénsia Ambiental Importante Ba Ita?
Imajina ita iha uma ida ne'ebé ita la hatene katak tetu ne'e fraku. Ita la sente perigu, maibe bainhira tetu ne'e monu, ita hetan estragu boot. Hanesan, transparénsia ambiental hanesan tetu ne'ebé forte. Bainhira ita hatene saida mak akontese ho ita nia anin, ita nia bee, no ita nia rai, ita bele halao asaun antes estragu akontese. CDP nia servisu mak atu asegura katak dadus ne'e disponivel ba ema hotu, la'ós de'it ba governu, maibe mos ba empresa, komunidade, no ita nia família. Hanesan iha artigu seluk, situasaun ne'e la hanesan ho seguransa ne'ebé ita hanoin.
Agenda 2030 husi Nasoins Unidas fó prioridade ba saúde planétaria, maibe ita husik hela. Tanba sa? Tanba ema la koalia katak saúde planétaria hanesan xave ba ita nia saúde no ita nia futuru. Bainhira ita koalia kona-ba mudansa klimática, ita tenke komprende katak investimentu iha transparénsia ambiental hanesan investimentu ba ita nia saúde. Dadus foun hatudu katak poluisaun anin iha ligasaun direta ho isin moras, hanesan kanjer, moras fósin, no moras neon. Ne'e signifika katak bainhira ita proteje ambiente, ita mos proteje ita nia isin.
Peskiza Sientífika Hanesan Xave Ba Mudansa
CDP Foundation nia foku ba siénsia la'ós aksidente. Sira hatene katak dadus sientífiku mak base ba desizaun di'ak. Bainhira ita iha dadus kona-ba emisaun karbonu, ita bele halo politika ne'ebé efetivu. Bainhira ita iha dadus kona-ba poluisaun bee, ita bele halo regulasaun ne'ebé proteje ita nia saúde. Maibe, problema mak ema la koalia ba ita katak dadus ne'e dala barak subar hela. Empresa sira dala barak la publika sira nia dadus ambientais tanba sira lakohi hatudu frakeza. Maibe CDP nia investimentu sei muda ida ne'e. Sira sei halo dadus sira ne'e disponivel ba ema hotu, liu husi forsa asesu livre.
Ita mos bele hare mudansa ida ne'e iha mundu negósiu. Ema barak hanoin katak ekonomia kresimentu só iha númeru, maibe realidade ne'e la hanesan. Sira sala tiha kona-ba tanba sa ekonomia ne'e depende ba saúde ambientál. Empresa sira ne'ebé investe iha prátika sustentável dala barak hetan resultadu di'ak liu iha tempu naruk. Bainhira ita proteje ambiente, ita mos redús risku no aumenta oportunidade. Ne'e hanesan estratéjia ne'ebé intelijente.
Saida Mak Ita Bele Halo Agora?
Hau hatene katak ita sente distansia husi problema boot hanesan mudansa klimática. Maibe, ita iha poder atu halo mudansa. Primeiru, ita bele apoiu organizasaun sira ne'ebé servisu ba transparénsia ambiental, hanesan CDP no Greenpeace. Segundu, ita bele demanda ba governu atu halo politika ne'ebé proteje ambiente. Liu husi vota no partisipasaun, ita bele halo mudansa. Maibe, importante liu mak komprende katak mudansa ki'ik iha ita nia moris loron-loron bele impaktu boot.
Hanesan, bainhira ita redús ita nia uzu plástiku, ita ajuda redús poluisaun tasi. Bainhira ita uzu transporte públiku, ita redús emisaun karbonu. Bainhira ita hili produtu ne'ebé sustentável, ita apoia ekonomia ne'ebé foka ba futuru. Asaun ki'ik sira ne'e, bainhira hamosu hamutuk, bele muda mundu. Hanesan iha artigu seluk, infraestrutura no taxa reciclagem mos iha papel importante iha ida ne'e.
Maibe, ita tenke realista. Mundu ne'e iha desafiu boot. Tanba sa maka ita tenke prepara agora? Tanba tempu ida ne'e krítiku liu. Bainhira ita la halo asaun agora, ita sei enfrenta konsekuénsia boot iha futuru. Ita nia saúde, ita nia seguransa, no ita nia ekonomia sei hetan impaktu. Hannaan kona-ba ita nia família, ita nia oan, no ita nia netus. Ita hakarak sira moris iha mundu ne'ebé seguru no saudável?
Tanba ne'e, hau husu ba ita: saida mak ita sei halo agora? Lee ona artigu ne'e, ita hetan informasaun foun. Maibe informasaun de'it la to'o. Ita tenke halo asaun. Komprende katak mudansa klimática la'ós istória ida ne'ebé distante. Ida ne'e akontese hela agora, iha ita nia laran. Bainhira ita komprende ida ne'e, ita bele halo desizaun di'ak ba ita nia futuru. Hanesan ita hare tiha iha artigu seluk, agora mak tempu krítiku liu atu proteje ita nia investimentu.
Konkluzaun, transparénsia ambiental no investimentu ba siénsia hanesan xave ba ita nia futuru. CDP nia investimentu boot hatudu katak mundu ne'e komesa atu muda. Maibe, mudansa ida ne'e tenke akontese iha ita nia moris loron-loron. Ita hotu tenke sai parte ida husi solusaun, la'ós de'it observador. Tanba ita nia futuru, ita nia família, no ita nia komunidade depende ba ida ne'e.
Hau prepara tiha resposta ida ne'e ho dadus sientífiku no informasaun foun. Espera katak ida ne'e ajuda ita komprende tanba sa mudansa klimática importante ba ita. Maibe, la'ós ne'e de'it. Ita tenke kontinua aprende. Fó komentáriu iha kraik: Oinsá ita halo mudansa iha ita nia moris loron-loron? Hau hakarak rona ita nia istória.