Lian Husi Shashi Tharoor: 'Hau Sentidu Kona-ba Amigu Ne'ebé La Hatudu Respeitu'
Iha semana liu ba, lider partidu Kongresu India, Shashi Tharoor, hateten katak nia sentidu 'deeply shocked' tanba EUA, ne'ebé nia bolu hanesan amigu, la oferese kondolénsia ba peskadór Indianu ne'ebé mate iha atake iha Oman. Tharoor husu: 'Tanba sa sira la uza meius seluk ne'ebé la fatal atu para barku komersiál ne'ebé la tuir regra?' Nia koalia kona-ba prinsípiu justisa no direitu umanu.
Hau hanoin katak ne'e la'ós de'it kestaun entre India no EUA. Ne'e mos kestaun kona-ba oinsá nasaun boot sira trata moris sivil sira iha konflitu armadu. Ita hotu tenke presta atensaun ba kazu hanesan ne'e tanba sira hatudu frakeza iha sistema internasionál.
Tanba Sa Kondolénsia La Oferese Tiha?
Tharoor, ne'ebé ema barak hatene nudar ex-diplomata no autor, enfatiza katak EUA la oferese kondolénsia ba India iha tempu ne'ebé ema Indianu barak mate. Nia koalia katak 'ne'e estranhu tebes.' Hau mos konkorda. Iha relasaun entre nasaun, jestu ki'ik hanesan kondolénsia bele hatudu respeitu no solidariedade. Maibe, iha kazu ne'e, EUA la halo ida ne'e. Tanba sa? Hau hanoin katak ne'e tanba politika boot sira la hanoin kona-ba impaktu ba ema ki'ik sira.
Hau hatete katak ita tenke aprende husi ne'e. Ita tenke komprende katak diplomasia la'ós de'it kona-ba tratadu no reuniaun boot. Diplomasia mós kona-ba oinsá ita trata malu hanesan ema. Se ami la hatudu respeitu ba mate sira, ami mós la hatudu respeitu ba moris sira.
Koneksaun Ho Politika no Desportu: Oinsá Justisa La Hanesan?
Iha tempu hanesan, iha mos kazu Thomas Partey, jogador futebol husi Gana, ne'ebé Kanada la husik tama ba nasaun ne'e. Gana nia governu bolu desizaun ne'e 'extremely unfair'. Hau haree katak kazu rua ne'e hanesan: nasaun boot sira uza forsa no kontrolu ba ema ki'ik sira. La iha justisa ida.
Hau hakarak liga ba artigu sira ne'ebé koalia kona-ba justisa no poder global: Ema Barak Hanoin Katak Justisa Global Iha Kontrolu — Hau Hatudu Tanba Sa Sira Sala Tiha. Iha artigu ne'e, hau esplika oinsá kazu tolu hatudu katak justisa global la funsiona hanesan ita hanoin.
Alende ne'e, iha mos ligasaun entre politika no desportu. Realidade Brutál Husi Kampanya T20 World Cup no Geopolítika: Oinsá Ema Sira La Haree Koneksaun Entre Desportu no Poder hatudu katak iha mundu ne'e, poder mós iha iha desportu. Ita tenke komprende katak desportu la'ós de'it jogu. Desportu mós kona-ba influensia no kontrolu.
Lixaun Importante Husi Kazu Sira Ne'e
1. Diplomasia La'ós De'it Kona-ba Palavra Barak
Ita barak hanoin katak diplomasia mak kona-ba reuniaun no dokumentu boot. Maibe, diplomasia mós kona-ba jestu ki'ik. Kondolénsia ba mate sira mak jestu ida ne'ebé hatudu respeitu. Se ami la halo ida ne'e, ami hatudu katak ami la hanoin katak sira importante.
2. Justisa La Hanesan ba Ema Hotu
Kazu Tharoor no Partey hatudu katak justisa la hanesan ba ema hotu. Nasaun boot sira iha poder atu halo desizaun sira ne'ebé prejudika ema ki'ik sira. Ita tenke luta ba justisa ne'ebé hanesan ba ema hotu, la'ós de'it ba sira ne'ebé iha poder.
3. Ita Tenke Aprende Husi Istória
5 Lixaun Importante Husi Istória Desportu Ne'ebé Muda Tiha Ita Nia Komprensaun Kona-ba Vitoria hatudu katak lixaun hosi istória bele ajuda ita komprende mundu ne'e. Ita tenke aprende hosi erru sira ne'ebé ita halo iha tempu uluk atu labele repete erru hanesan iha futuru.
Konkluzaun: Oinsá Ita Bele Responde?
Hau hanoin katak ita hotu iha responsabilidade atu esije justisa no respeitu. La'ós de'it ba ita nia nasaun, maibe ba ema hotu iha mundu. Ita tenke koalia kona-ba kazu sira ne'e, fahe informasaun, no apoia organizasaun sira ne'ebé luta ba direitu umanu.
Hau mós hanoin katak ita tenke komprende katak politika la'ós de'it kona-ba lider sira iha palasiu. Politika mós kona-ba ita nia moris loron-loron. Saida Mak La Koalia Ba Ita Kona-ba Desastres no Diplomasia Globál? hatudu katak notísia boot sira afeta ita nia moris loron-loron, maibe ita barak la komprende impaktu ne'e.
Hau hakarak husu ba ita: Saida mak ita bele halo agora? Hau hanoin katak ita bele hahú hosi lee komprensaun kona-ba direitu internasionál. Human Rights Watch no Comité Internacional da Cruz Vermelha iha informasaun barak kona-ba direitu umanu no konflitu armadu. Ita bele aprende hosi sira.
Iha loron ne'e, ita tenke hanoin kona-ba oinsá ita bele kontribui ba mundu ne'ebé justu liu. La'ós de'it iha Timor-Leste, maibe iha mundu tomak. Tanba ita hotu mak ema, no ita hotu iha dignidade.
Hau hanoin katak ita bele hahú hosi favorece konversa kona-ba justisa no respeitu iha ita nia komunidade. Koalia ho ita nia kolega, família, no amigu sira kona-ba kazu sira ne'e. Fahe informasaun ne'ebé loos. No tenke sempre lembra katak justisa la'ós de'it ba sira ne'ebé iha poder, maibe ba ema hotu.
Lembra: Ita hotu iha direitu atu esije respeitu no justisa. La'ós de'it ba ita nia nasaun, maibe ba ema hotu iha mundu. Ne'e mak dalan ida atu hamenus violénsia no injustisa. Hau fiar katak ita bele.